Enflasyon nedir? Enflasyon oranı nasıl hesaplanır?

0
138
enflasyon nedir? enflasyon ne demek?

Enflasyon Nedir?

Enflasyon; en yüzeysel tanımıyla, bir ülkedeki ürün ve hizmetlerin fiyatlarının sürekli olarak artmasıdır. Bu artış oranları, aylık ve yıllık olarak TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından hesaplanıp, yayınlanır.

Enflasyon Oranı Nasıl Hesaplanır?

TÜİK tarafından; ÜFE (Üretici Fiyatları Endeksi) ve TÜFE (Tüketici Fiyatları Endeksi) olmak üzere iki farklı endeks hesaplanır. Üretici fiyatları toplanarak hesaplanan endekse ÜFE, mağazalardaki satış fiyatları toplanarak hesaplanan endekse ise TÜFE adı verilir. Vatandaşın gördüğü ve etkilendiği endeks TÜFE’dir.

Enflasyon nedir? enflasyon ne demek? enflasyon neden artar?TÜİK yaptığı anketlerin sonuçları ve diğer bazı temel değerlendirmeler sonucu, vatandaşın evinde hangi ürünleri daha çok aldığını, hangi hizmetlerden faydalandığını tespit eder, bu harcamaların gelirdeki payına göre bir sepet oluşturur. Bu sepet için TÜİK, 407 ürün kategorisinde bulunan 895 adet ürünün fiyatını 28.015 işyeri ve 4.274 konuttan aylık olarak toplar. Ay içinde de topladığı bu fiyatları 4 defa düzenler.

Bu düzenlemeler sonucu elde sayısal verileri de kamuoyu ile paylaşır. Konuyu şimdi bir örnekle açıklamaya devam edelim:

Örneğin; geçen ay markete gidip aldığımız 10 ürün için 100 TL ödediğimizi varsayalım. Bu ay aynı ürünleri aldığımızda, 102 TL ödemişsek, 102 – 100 = 2 TL daha fazla ödeme yapmışızdır.

Bu örnekte ortalama aylık enflasyon oranı %2 olarak hesaplanır.

Benzer şekilde örneğin; geçen yıl ocak ayında 100 KiloWatt elektrik tüketip, 100 TL fatura ödediysek ve aradan geçen 1 senede bu ocak ayında yine 100 KiloWatt elektrik tüketip bu sefer 120 TL ödemişsek, 120 – 100 = 20 TL daha fazla ödeme yapmışızdır.

Bu örnekte ise elektrik fiyatının yıllık enflasyon oranı %20 olarak hesaplanır.

Aradan geçen 1 yılın sonunda, örneğin 1.000 TL olan gelirimiz 1.200 TL’ye yükselmediyse alım gücümüz azalmış demektir.

ABD ve Almanya gibi gelişmiş ülkelerin enflasyon oranları ile Türkiye’nin enflasyon oranını karşılaştırdığımızda, 2019 yılında ABD’de enflasyon %1,8, Almanya’da %1,4, Türkiye’de ise %11,84 olarak gerçekleşmiştir.

Basit bir karşılaştırma yapacak olursak, geçen sene 100 TL’ye satın aldığımız bir ürün veya hizmeti bu sene satın almak istersek, 111,84 TL ödememiz gerekiyor.

Enflasyon Nasıl Oluşur?

Enflasyonun oluşma sebeplerini, talebe bağlı enflasyon ve maliyete bağlı enflasyon olarak 2 temel başlık altında gruplandırmak mümkündür.

Talebe bağlı enflasyon; bir ürün veya hizmetin talebi karşılayamayacak derecede az olmasından kaynaklanır. Örneğin; o sene hava şartlarının kötü gitmesinden dolayı, ağaçtaki portakal zarar gördüyse, üretim miktarı düşecek ve vatandaşın talebini karşılamaya yetmeyecektir. Bu durumda ürünün fiyatı yükselecek ve talebe bağlı enflasyon ortaya çıkacaktır.

Benzer şekilde örneğin; yurtdışından 1 dolara ithal ettiğimiz 1 kilogram nohutun, dolar 5 TL iken bize maliyeti 5 TL iken, dolar 6 TL’ye yükseldiğinde bize maliyeti 6 TL olacaktır. Bu durumda maliyete bağlı enflasyon ortaya çıkacaktır.

Doların 5 TL’den 6 TL’ye yükselmesi, dolayısıyla Türk Lirası’nın değer kaybetmesi, 1 paragrafa sığdırılamayacak kapsamda bir konu olup, ayrı başlık altında anlatılması daha uygun olacaktır.

PAYLAŞ